فیلم حمله به اچ۳ (The Attack on H3) تحلیل جامع عملیات[ویدیو + تست]

عملیات اچ۳ در تاریخ ۱۵ فروردین ۱۳۶۰ مصادف با ۴ آوریل ۱۹۸۱ میلادی انجام شد. این تاریخ مقارن با روزهای پایانی سال اول جنگ تحمیلی بود. انتخاب این زمان به دلیل شرایط جوی مناسب و غافلگیری کامل دشمن صورت گرفت. عملیات در ساعات اولیه صبح آغاز شد و حدود ۵ ساعت به طول انجامید.

نام اچ۳ از اسم رمز پایگاه‌های هوایی عراق در منطقه الولید گرفته شده است. این پایگاه‌ها شامل سه پایگاه مجزا بودند که با نام‌های اچ۳ اصلی (الولید)، اچ۳ شمال غربی (المرصنه) و اچ۳ جنوب غربی (الطبعات) شناخته می‌شدند. نیروی هوایی ایران برای سادگی و محرمانه ماندن عملیات، از همین نام رمز استفاده کرد.

جنگنده‌های ایرانی در این عملیات حدود ۴۰۰۰ کیلومتر مسافت را طی کردند. این مسیر از همدان آغاز شد، از شمال عراق عبور کرد، بر فراز سوریه سوخت‌گیری شد، به پایگاه‌های هدف حمله شد و سپس بازگشت انجام گرفت. این مسافت تقریباً سه برابر برد عادی جنگنده‌های اف-۴ بدون سوخت‌گیری بود.

در عملیات اصلی، ۸ فروند جنگنده اف-۴ فانتوم شرکت داشتند که به دو دسته ۴ فروندی تقسیم شده بودند. علاوه بر این، دو فروند به عنوان ذخیره آماده بودند. همچنین ۴ فروند هواپیمای سوخت‌رسان (دو فروند بوئینگ ۷۰۷ و دو فروند بوئینگ ۷۴۷)، چند فروند جنگنده برای پوشش هوایی و عملیات انحراف‌دهنده و یک فروند آرسی-۱۳۰ برای شنود الکترونیکی در عملیات مشارکت داشتند.

عملیات اچ۳ یکی از نادر عملیات‌های بزرگ تاریخ بود که بدون هیچ تلفات جانی و تنها با آسیب جزئی به یک فروند هواپیما به پایان رسید. تنها خسارت وارد شده، آسیب ترکش بمب به بال یک فروند اف-۴ بود که خلبان آن توانست هواپیما را در خاک سوریه فرود آورد و بعداً تعمیر و به ایران بازگرداند.

اهمیت نظامی عملیات اچ۳ در چند بعد قابل بررسی است: اولاً، نابودی تعداد زیادی از بمب‌افکن‌های استراتژیک عراق که تهدیدی برای شهرهای ایران محسوب می‌شدند. ثانیاً، کسب برتری هوایی در ادامه جنگ. ثالثاً، اثبات توانایی نیروی هوایی ایران در اجرای عملیات‌های پیچیده در عمق خاک دشمن. رابعاً، ایجاد شکاف روحی در ارتش عراق.

واکنش جامعه جهانی به این عملیات ابتدا با انکار و سپس با تحسین همراه بود. رسانه‌های غربی در ابتدا ادعای ایران را تکذیب کردند، اما پس از تایید سازمان‌های اطلاعاتی غرب و انتشار تصاویر ماهواره‌ای، این عملیات به عنوان یک شاهکار نظامی شناخته شد. مجلات تخصصی نظامی مانند Jane’s Defence Weekly به تحلیل این عملیات پرداختند و آن را با عملیات مشهور انگلستان در جنگ فالکلند مقایسه کردند.

فیلم حمله به اچ۳ با مشورت مستقیم برخی از خلبانان شرکت‌کننده در عملیات ساخته شده و حدود ۸۵% با واقعیت تاریخی مطابقت دارد. تغییرات ایجاد شده بیشتر برای دراماتیک کردن فیلم و محدودیت‌های فنی ساخت بوده است. صحنه‌های پرواز، سوخت‌گیری هوایی و حمله به پایگاه با دقت نسبتاً بالایی بازسازی شده‌اند. البته برخی جزئیات فنی و ترتیب وقایع برای حفظ ریتم فیلم تغییر یافته است.

عملیات اچ۳ تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم زیادی بر روند جنگ داشت: تضعیف شدید توان هوایی عراق، تقویت روحیه نیروهای ایرانی، ایجاد تردید در فرماندهی عراق، آزاد شدن نیروهای هوایی ایران برای پشتیبانی از عملیات‌های زمینی، و ایجاد اعتبار بین‌المللی برای نیروی هوایی ایران. این عملیات مقدمه‌ای برای عملیات موفق بعدی مانند فتح المبین و بیت المقدس بود.

عملیات اچ۳ به دلایل متعدد در تاریخ جنگ‌های هوایی بی‌نظیر است: پیچیدگی فنی فوق‌العاده (چهار مرحله سوخت‌گیری در ارتفاع پایین)، مسافت بسیار طولانی (۴۰۰۰ کیلومتر)، عبور از حریم هوایی چند کشور، دقت در زمان‌بندی، غافلگیری کامل دشمن، نسبت تلفات بی‌سابقه (۴۸ به ۰)، و اجرای کامل مأموریت بدون انحراف از برنامه. این عوامل در کنار هم باعث شده‌اند که این عملیات در آکادمی‌های نظامی جهان تدریس شود.